(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 157

॥ శ్రీః ॥
1.157. అధ్యాయః 157
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
హాస్తినపురం త్యక్త్వా వారణావతం గచ్ఛతా యుధిష్ఠిరేణ అనుగచ్ఛథాం పౌరాణాం నివర్తనం॥ 1 ॥ ంలేచ్ఛభాషయా యుధిష్ఠిరం ప్రతి విదురస్యోపదేశః॥ 2 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 1-157-0x(924)(7164)
పాండవాస్తు రథాన్యుక్తాన్సదశ్వైరనిలోపమైః।
ఆరోహమాణా భీష్మస్య పాదౌ జగృహురార్తవత్॥ 1-157-1(7165)
రాజ్ఞశ్చ ధృతరాష్ట్రస్య ద్రోణస్య చ మహాత్మనః।
అన్యేషాం చైవ వృద్ధానాం కృపస్య విదురస్య చ॥ 1-157-2(7166)
ఏవం సర్వాన్కురూన్వృద్ధానభివాద్య యతవ్రతాః।
సమాలింగ్య సమానాన్వై బాలైశ్చాప్యభివాదితాః॥ 1-157-3(7167)
సర్వా మాతౄస్తథాఽఽపృచ్ఛ్య కృత్వా చైవ ప్రదక్షిణం।
ప్రకృతీరపి సర్వాశ్చ ప్రయయుర్వారణావతం॥ 1-157-4(7168)
విదురశ్చ మహాప్రాజ్ఞస్తథాఽన్యే కురుపుంగవాః।
పౌరాశ్చ పురుషవ్యాఘ్రానన్వీయుః శోకకర్శితాః॥ 1-157-5(7169)
తత్ర కేచిద్బ్రువంతి స్మ బ్రాహ్మణా నిర్భయాస్తదా।
దీనాందృష్ట్వా పాండుసుతానతీవ భృశదుఃఖితాః॥ 1-157-6(7170)
విషమం పశ్యతే రాజా సర్వథా స సుమందధీః।
కౌరవ్యో ధృతరాష్ట్రస్తు న చ ధర్మం ప్రపశ్యతి॥ 1-157-7(7171)
న హి పాపమపాపాత్మా రోచయిష్యతి పాండవః।
భీమో వా బలినాం శ్రేష్ఠః కౌంతేయో వా ధనంజయః॥ 1-157-8(7172)
కుత ఏవ మహాత్మానౌ మాద్రీపుత్రౌ కరిష్యతః।
తాన్రాజ్యం పితృతః ప్రాప్తాంధృతరాష్ట్రో న మృష్యతి॥ 1-157-9(7173)
అధర్ంయమిదమత్యంతం కథం భీష్మోఽనుమన్యతే।
వివాస్యమానానస్థానే నగరే యోఽభిమన్యతే॥ 1-157-10(7174)
పితేవ హి నృపోఽస్మాకమభూచ్ఛాంతనవః పురా।
విచిత్రవీర్యో రాజర్షిః పాండుశ్చ కురునందనః॥ 1-157-11(7175)
స తస్మిన్పురుషవ్యాఘ్రే దేవభావం గతే సతి।
రాజపుత్రానిమాన్బాలాంధృతరాష్ట్రో న మృష్యతి॥ 1-157-12(7176)
వయమేతదనిచ్ఛంతః సర్వ ఏవ పురోత్తమాత్।
గృహాన్విహాయ గచ్ఛామో యత్ర గంతా యుధిష్ఠిరః॥ 1-157-13(7177)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-157-14x(925)
తాంస్తథా వాదినః పౌరాందుఃకితాందుఃఖకర్శితః।
ఉవాచ మనసా ధ్యాత్వా ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః॥ 1-157-14(7178)
పితా మాన్యో గురుః శ్రేష్ఠో యదాహ పృథివీపతిః।
అశంకమానైస్తత్కార్యమస్మాభిరితి నో వ్రతం॥ 1-157-15(7179)
భవంతః సుహృదోఽస్మాకం యాత కృత్వా ప్రదక్షిణం।
ప్రతినంద్య తథాఽఽశీర్భిర్నివర్తధ్వం యథాగృహం॥ 1-157-16(7180)
యదా తు కార్యమస్మాకం భవద్భిరుపపత్స్యతే।
తదా కరిష్యథాస్మాకం ప్రియాణి చ హితాని చ॥ 1-157-17(7181)
ఏవముక్తాస్తదా పౌరాః కృత్వా చాపి ప్రదక్షిణం।
ఆశీర్భిశ్చాభినంద్యైతాంజగ్ముర్నగరమేవ హి॥ 1-157-18(7182)
పౌరేషు వినివృత్తేషు విదురః సర్వధర్మవిత్।
బోధయన్పాండవశ్రేష్ఠమిదంవచనమబ్రవీత్॥ 1-157-19(7183)
ప్రాజ్ఞః ప్రాజ్ఞం ప్రలాపజ్ఞః ప్రలాపజ్ఞమిదం వచః।
యో జానాతి పరప్రజ్ఞాం నీతిశాస్త్రానుసారిణీం।
విజ్ఞాయేహ తథా కుర్యాదాపదం నిస్తరేద్యథా॥ 1-157-20(7184)
అలోహం నిశితం శస్త్రం శరీపరికర్తనం।
యో వేత్తి న తు తం ఘ్నంతి ప్రతిఘాతవిదం ద్విషః॥ 1-157-21(7185)
కక్షఘ్నః శిశిరఘ్నశ్చ మహాకక్షే బిలౌకసః।
న దహేదితి చాత్మానం యో రక్షతి స జీవతి॥ 1-157-22(7186)
నాచక్షుర్వేత్తి పంథానం నాచక్షుర్విందతే దిశః।
నాధృతిర్భూతిమాప్నోతి బుధ్యస్వైవం ప్రబోధితః॥ 1-157-23(7187)
అనాప్తైర్దత్తమాదత్తే నరః శస్త్రమలోహజం।
శ్వావిచ్ఛరణమాసాద్య ప్రముచ్యేత హుతాశనాత్॥ 1-157-24(7188)
చరన్మార్గాన్విజానాతి నక్షత్రైర్విందతే దిశః।
ఆత్మనా చాత్మనః పంచ పీడయన్నానుపీడ్యతే॥ 1-157-25(7189)
ఏవముక్తః ప్రత్యువాచ ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః।
విదురం విదుషాం శ్రేష్ఠం జ్ఞాతమిత్యేవ పాండవః॥ 1-157-26(7190)
అనుశిక్ష్యానుగంయైతాన్కృత్వా చైవ ప్రదక్షిణం।
పాండవానభ్యనుజ్ఞాయ విదురః ప్రయయౌ గృహాన్॥ 1-157-27(7191)
నివృత్తే విదురే చాపి భీష్మే పౌరజనే తథా।
అజాతశత్రుమాసాద్య కుంతీ వచనమబ్రవీత్॥ 1-157-28(7192)
క్షత్తా యదబ్రవీద్వాక్యం జనమధ్యేఽబ్రువన్నివ।
త్వయా చ స తథేత్యుక్తో జానీమో న చ తద్వయం॥ 1-157-29(7193)
యదీదం శక్యమస్మాభిర్జ్ఞాతుం నైవ చ దోషవత్।
శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్సర్వం సంవాదం తవ తస్య చ॥ 1-157-30(7194)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 1-157-31x(926)
విషాదగ్నేశ్చ బోద్ధవ్యమితి మాం విదురోఽబ్రవీత్।
పంథానో వేదితవ్యాశ్చ నక్షత్రైశ్చ తథా దిశః।
`కుడ్యాశ్చవిదితాఃకార్యాఃస్యాచ్ఛుద్ధిరితిచాబ్రవీత్॥ 1-157-31(7195)
జితేంద్రియశ్చ వసుధాం ప్రాప్స్యతీతి చ మేఽబ్రవీత్।
విజ్ఞాతమితి తత్సర్వం ప్రత్యుక్తో విదురో మయా॥ 1-157-32(7196)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-157-33x(927)
అష్టమేఽహని రోహిణ్యాం ప్రయాతాః ఫాల్గునస్య తే।
వారణావతమాసాద్య దదృశుర్నాగరం జనం॥ ॥ 1-157-33(7197)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి జతుగృహపర్వణి సప్తపంచాదశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 157 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-157-10 అస్థానే అయుక్తం యోఽభిమన్యతే స భీష్మః కథమనుమన్యత ఇత్యర్థః॥
1-157-20 ప్రాజ్ఞః ఊహాపోహసమర్థః। ప్రలాపజ్ఞః అనర్థవచనాభాసాభిజ్ఞః। యుధిష్ఠిరమప్యేతాదృశం। వచనమేవాహ। ఇదమితి। ఇదం ప్రలాపాత్మకం మమ వచో యో జానాతి సః పరస్య శత్రోః ప్రజ్ఞాం స్వబాధార్థం నీత్యా ప్రయుక్తాం విజ్ఞాయ తథా కుర్యాత్। యథా స్వయమాపదం నిస్తరేదిత్యన్వయః॥
1-157-21 ప్రలాపాకారవచనమేవాహ। అలోహమితి। అలోహమగ్నిమయం శస్త్రమివ శస్త్రం ఘాతకం తస్య ప్రతిఘాతవిదం ద్విషో న ఘ్నంతి। ప్రతిఘాతకృతమితి పాఠే ప్రతిఘాతాయ కృతమిత్యర్థః॥
1-157-22 అగ్నికృతే భయే జ్ఞాతేఽపి కథం ప్రతీకారస్తత్రాహ। కక్షఘ్న ఇతి। కక్షస్తృణేంధనం హంతీతి తథా। శిశిరం శీతం హంతీతి తథావిధోఽపి అగ్నిః మహాకక్షే అరణ్యే దహ్యమానేఽపి బిలౌకసో మూషికాదీన్న దహతి ఇత్థమాత్మానం యో రక్షతి స జీవతి। తథా బిలేష్వావిశ్యాగారాద్రక్షణీయ ఇత్యర్థః॥
1-157-23 తతశ్చ బిలనిర్గమానంతరమరణ్యగమన్ప్రకారముపదిశతి। నాచక్షురితి। అచక్షుః పూర్వం వర్త్మదర్శనవిహీనః పంథానం రాత్రౌ న వేత్తి। తథా అచక్షుః విజ్ఞానవిహీనః దిశో న విందతే న ప్రత్యభిజానాతి। అతః పూర్వమేవ వర్త్మదిశౌ ద్రష్టవ్యే ఇతి భావః। కథమస్మాకం బిలప్రవేశనిర్గమావితి చేత్తత్రాహ। నాధృతిరితి। దుఃఖే ధైర్యరహితో భూతిమైశ్వర్యం జీవనం వా న విందతి। విపది ధైర్యమేవ కార్యమిత్యర్థః॥
1-157-24 కించ యత్పురోచనాదిభిః కర్తవ్యం తత్స్వయమేవ కార్యమిత్యాహ। అనాప్తైరితి। అనాప్తైః పురోచనాదిభిర్దత్తం దాతుమారబ్ధం యదలోహజం శస్త్రం తత్స్వయమాదత్తే స్వీకరోతి తాన్హత్వా ఆత్మానం రక్షతి। పురోచనాదిషు జీవత్సు అను సారాదిశంకా స్యాదితి భావః। శరణం సురంగాం॥
1-157-25 ఆత్మనా సహ పంచ ఇంద్రియాణి। ఆహారాద్యభావేన పీడయం అను పశ్చాత్ న పీడ్యతే భవానితి శేషః। యద్వా। నాచక్షురిత్యుక్తస్యైవ వివరణం। చరన్మార్గానితి। విశ్వాసార్థం షడ్దగ్ధవ్యా ఇత్యాహ। ఆత్మనేతి। లుప్తోపమమేతత్। త్వత్సదృశేన సహ ఆత్మనః తవ సదృశాన్పంచ నానుపీడ్యతే భవానితి శేషః॥
1-157-29 అబ్రువన్నివ వ్యక్తాం వాచమకుర్వన్నివ॥
సప్తపంచాశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 157 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.